آیا افرادی را دیدهاید که میخواهند با دیگران ارتباط برقرار کنند، اما در عمل از این کار دوری میکنند و از ایجاد رابطه پرهیز دارند؟ آنها همیشه نگران هستند که دیگران در موردشان قضاوت کنند، به همین دلیل در جمعها کمترین مشارکت را نشان میدهند. دائماً میترسند که مورد سرزنش قرار بگیرند، بنابراین تا حد امکان از ارتباط نزدیک و صمیمی با اطرافیان فاصله میگیرند. این افراد ممکن است به اختلال شخصیت اجتنابی مبتلا باشند و به خاطر همین مشکل، از ارتباط با دیگران هراس دارند. این اختلال با نشانههای گوناگونی همراه است و تشخیص بهموقع این نشانهها برای درمان آن بسیار مهم است. وجود چنین اختلالی میتواند عواقب زیادی برای فرد داشته باشد، به ویژه در روابط عاطفی و زندگی مشترک.
شکلگیری این اختلال معمولاً دلایل مختلفی دارد که بیشتر آنها به رفتار و برخورد اطرافیان بازمیگردد. با توجه به اهمیت رفتار مناسب با این افراد، در این مقاله قصد داریم جنبههای مختلف اختلال شخصیت اجتنابی در روابط را بررسی کنیم. پس در ادامه با ما همراه باشید.
شخصیت اجتنابی در رابطه چیست؟
همانطور که اشاره کردیم، بعضی از افراد دوست دارند با دیگران ارتباط برقرار کنند، اما نه تنها قدمی برای شروع این ارتباط برنمیدارند، بلکه حتی از موقعیتهایی که ممکن است منجر به ایجاد رابطه شود نیز فرار میکنند. شاید فکر کنید این افراد فقط خجالتی هستند یا اضطراب اجتماعی دارند، اما باید بدانید که اختلال شخصیت اجتنابی با این موارد تفاوت دارد.
اختلال شخصیت اجتنابی (که گاهی اختلال دوریگزین هم نامیده میشود) یک الگوی رفتاری آزاردهنده است که میتواند روابط و زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر منفی قرار دهد. کسانی که به این اختلال دچارند، مدام احساس میکنند به اندازه کافی خوب نیستند، بیکفایت یا بیارزش هستند و همیشه از این میترسند که دیگران آنها را قضاوت کنند. آنها عمیقاً میل به برقراری ارتباط با دیگران دارند، اما به خاطر ترس از طرد شدن یا پذیرفته نشدن، از هر تلاشی برای ایجاد رابطه خودداری میکنند.
یکی از اصلیترین دلایل شکلگیری این اختلال، کمبود عزت نفس است و مهمترین عاملی که این زمینه را فراهم میکند، قضاوتهای نابجای اطرافیان است. متأسفانه بسیاری از افراد عادت دارند دیگران را قضاوت کنند و فکر میکنند حرفهایشان تأثیری بر روحیه و شخصیت طرف مقابل ندارد. به همین دلیل همیشه توصیه میشود که از قضاوتهای شتابزده درباره دیگران دست برداریم و زندگی آنها را با مشکل مواجه نکنیم.
افرادی که اعتماد به نفس و عزت نفس بالایی دارند، معمولاً در برابر انتقادها و قضاوتهای دیگران متزلزل نمیشوند. آنها به تواناییها، باورها و ارزشهای خود اطمینان دارند و با تکیه بر خودباوری و رفتار محکمشان، برای بهتر کردن روابط و کیفیت زندگی خود تلاش میکنند. بنابراین، تقویت عزت نفس میتواند به افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی کمک زیادی کند. دوره جامع اعتماد به نفس و عزت نفس سرکار خانم مریم مبارکی راهنمای مناسبی برای کسانی است که میخواهند این مهارت را در خود تقویت کنند.
برای ساختن شخصیتهای قوی و تاثیرگذار در داستانهای خود، میتوانید در کارگاههای آموزشی مریم مبارکی ثبتنام کنید. این دورهها به شما کمک میکنند تا روشهای عملی و کاربردی خلق شخصیتهای به یاد ماندنی را بیاموزید.
نشانه های شخصیت اجتنابی در رابطه
با توجه به مطالبی که در بخش پیشین همین نوشته مطرح کردیم، پرسش کلیدی که پیش میآید این است که چگونه میتوان اختلال شخصیت اجتنابی را در یک رابطه شناسایی کرد. در پاسخ باید گفت که بهترین راه برای تشخیص این اختلال، دقت به نشانههای آن و کمک گرفتن از مشاوران و متخصصان این حوزه است. چرا که اگر تشخیص به درستی انجام نگیرد، ممکن است این مشکل با خجالتی بودن ساده یا اضطراب اجتماعی اشتباه گرفته شود.
برخی از مهمترین نشانههای اختلال شخصیت اجتنابی در رابطه عبارتند از:
– دوری کردن از ایجاد روابط عاطفی نزدیک به دلیل ترس از شرمساری، مورد انتقاد قرار گرفتن یا مسخره شدن.
– عدم تمایل به کار کردن در موقعیتهای شغلی که نیاز به ارتباط زیاد با افراد دیگر دارد.
– اجتناب از شرکت در جمعهای دوستانه و صمیمی.
– ترس از ازدواج و تشکیل زندگی مشترک.
– هراس از تداوم یافتن و جدیتر شدن یک رابطه عاطفی.
– تنها در صورتی به شروع یک رابطه عاطفی تمایل پیدا میکنند که مطمئن شوند طرف مقابل به آنها علاقهمند است.
– داشتن افکار مداوم و منفی درباره خود و زیر سؤال بردن ارزشهای شخصیشان.
به طور کلی، چنین افرادی با کمبود عزت نفس و اعتماد به نفس روبهرو هستند. به همین دلیل مدام درگیر افکار منفی درباره خود میشوند و در ذهن خود تصور میکنند که دیگران آنها را مسخره میکنند یا مورد قضاوت قرار میدهند.
نحوه برخورد با شخصیت اجتنابی در رابطه
بدون شک هر رفتار نادرست اطرافیان با کسانی که دچار دوریگزینی یا اختلال شخصیت اجتنابی هستند، باعث میشود مشکل آنها شدیدتر شود و بیش از پیش از ارتباط با دیگران فاصله بگیرند. به همین دلیل، همه کسانی که در اطرافشان فرد یا افرادی با این شرایط وجود دارند، باید بیاموزند که چگونه با آنها رفتار کنند. برخی از مهمترین روشهای برخورد و همراهی با این افراد عبارتند از:
صبور باشید.
اگر فردی از اطرافیان شما مانند یک دوست، همکار یا حتی شریک زندگی، از ارتباط برقرار کردن، نزدیک شدن و معاشرت با شما یا دیگران دوری میکند و همیشه نگران است که دیگران در موردش قضاوت کنند، بهتر است در برابر این رفتارش شکیبایی به خرج دهید. مراقب باشید با گفتن حرفهای نادرست، وضعیت را پیچیدهتر نکنید. جملههایی مانند: “تو حتی نمیتوانی با یک نفر صحبت کنی، به درد هیچ کاری نمیخوری، مشکل داری و…” فقط شرایط را سختتر میکنند. در چنین موقعیتهایی، داشتن مهارتهایی مانند بیان خوب، لحن مؤثر، هوش کلامی و زبان بدن مناسب میتواند بسیار کمککننده باشد. به همین دلیل میخواهم شما را با دوره “هوش کلامی” که توسط خانم مریم مبارکی ارائه میشود، آشنا کنم. زیرا در این دوره، چگونگی ایجاد یک گفتوگوی سازنده و همراه با همدلی را فراخواهید گرفت.
او را مجبور به معاشرت نکنید.
متأسفانه بعضی فکر میکنند اگر کسی را وادار به کاری کنند، به سود اوست و مشکلش حل میشود. اما واقعیت این است که روبهرو شدن با یک مشکل، باید از روی خواست و رغبت خود فرد باشد، نه با فشار و اجبار اطرافیان. پس بهتر است هرگز کسی را مجبور نکنید، چون این کار فقط شرایط را برای او دشوارتر میکند.
فرد را به برقراری ارتباط ترغیب کنید.
به جای اینکه فردی با اختلال شخصیت اجتنابی را وادار به ارتباط کنید، بهتر است با تشویق و ایجاد احساس امنیت، به او نزدیک شوید. برای نمونه، با رفتار محترمانه، بدون پیشداوری، تمسخر یا رفتارهای ناخوشایند مشابه، میتوانید اعتماد او را به دست آورید و بستر مناسبی برای ایجاد رابطه فراهم کنید. محیطی امن و بدون تنش برای او ایجاد کرده و با صدایی آرام و اطمینانبخش با او گفتوگو کنید.
درک کنید.
سعی کنید دنیا را از نگاه فردی ببینید که از اختلال شخصیت اجتنابی رنج میبرد. خودتان را جای او بگذارید تا احساساتش را بهتر درک کنید. با رفتار و برخوردتان به او نشان دهید که شرایطش را میفهمید و همراهیش میکنید. این همراهی و درک میتواند از فشار نشانههای این اختلال بکاهد.
او را تشویق کنید.
وقتی فرد مقابل شروع میکند تا با دیگران ارتباط برقرار کند، معاشرت نماید و روابط صمیمانهتری ایجاد کند، هر قدم کوچک و هر پیشرفت سادهای که دارد را مورد تشویق قرار دهید تا او به ادامه این راه ترغیب شود. تحسین صادقانه و تشویق خالصانه شما، انگیزه او را بیشتر میکند و باعث میشود برای بهبود شرایط بیشتر تلاش کند.
به درمان تخصصی او کمک کنید.
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، مشورت با مشاوران و روانشناسان میتواند راهکار اصولی برای بهبود اختلال شخصیت اجتنابی در روابط باشد. شما نیز میتوانید در این مسیر همراه فرد مورد نظر باشید و از او حمایت کنید. با این همراهی، راه درمان و رسیدن به نتیجه مطلوب، کوتاهتر و آسانتر خواهد شد.
در نهایت…
برخی از افراد نه به خاطر احساس برتری و نه به دلیل مشغلههای زندگی، بلکه به علت یک مشکل درونی به نام اختلال شخصیت اجتنابی، از تشکیل رابطه عاطفی دوری میکنند. این افراد معمولاً اعتماد به نفس پایینی دارند که اغلب نتیجه برخوردهای نادرست اطرافیان یا رخدادهای دوران کودکی است. در هر صورت، آنها در برقراری ارتباط با دیگران و ایجاد فضایی صمیمی و عاشقانه با طرف مقابل خود دچار مشکل هستند و ترس دائمی از طرد شدن یا قضاوت شدن دارند. این شما هستید که به عنوان دوست و همراهی دلسوز باید شرایطشان را بفهمید و برای بهتر شدن حالشان، یاریشان دهید.
